ارزیابی اثر تکانه های ترازپرداخت ها بر ایجاد چرخه های تجاری در اقتصاد ایران

نویسندگان
محمد نیک زاد
مهدی یزدانی
دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
تکانه ­های تراز پرداخت­ها اقتصاد­های مختلف را تحت تأثیر قرار می‌دهند و می‌توانند منجر به چرخه­ های تجاری شوند. بر این اساس هدف اصلی این مقاله ارزیابی اثرات تکانه ­های مختلف ترازپرداخت­ها شامل تکانه صادرات نفتی، صادرات غیرنفتی، واردات، خالص حساب سرمایه، به همراه نرخ ارز حقیقی، نرخ بهره حقیقی و شاخص قیمت مصرف­ کننده بر تولید کل و ایجاد چرخه­ های تجاری است. از این­ رو در این مطالعه سعی شده که اثر تکانه­ های تراز پرداخت­ها و درجه اهمیت آن‌ها بر ایجاد نوسان­ های تولید کل در اقتصاد ایران مورد ارزیابی قرار گیرد. برای این منظور از روش خودتوضیح برداری ساختاری طی دوره فصلی 1400:03-1380:01 استفاده شد. یافته ­های پژوهش بر اساس توابع ضربه-واکنش نشان می دهد، تکانه نرخ ارز حقیقی، نرخ بهره حقیقی و شاخص قیمت مصرف‌کننده بر تولید اثر منفی دارند و منجر به ایجاد سیکل رکودی در آن خواهند شد. همچنین تکانه وارد شده بر متغیرهای صادرات غیرنفنی، صادرات نفتی، واردات و حساب سرمایه منجر به ایجاد سیکل رونق در اقتصاد خواهند شد. این در حالی است که بیشترین اثر بر تولید را تکانه وارد شده بر نرخ ارز حقیقی داشته است. در نهایت نرخ ارز حقیقی، صادرات نفتی و نرخ بهره حقیقی سهم بیشتری در توضیح واریانس تولید داشته‌اند که با مرور زمان اثر واردات افزایش پیدا می ­کند.
کلیدواژه‌ها
تراز پرداخت‌ها
چرخه‌های تجاری
روش خودتوضیح برداری ساختاری
اقتصاد ایران

عنوان مقاله English

Evaluating the Effect of Balance of Payments Shocks on the Creation of Business Cycles in Iranian Economy

نویسندگان English

Mohammad Nikzad
Mahdi Yazdani
Shahid Beheshti University
چکیده English

The balance of payments shocks affects different economies and can lead to business cycles. Hence, the main purpose of the paper is to evaluate the effects of different balance of payments shocks, including the shocks of oil exports, non-oil exports, imports, net capital account, real exchange rate, real interest rate and consumer price index, on total output and creation of business cycles. Therefore, in this study it will be tried to evaluate the effect of balance of payments shocks, and their importance, on creation of fluctuations in total production in Iranian economy. For this purpose, the structural vector auto-regressive method has been used during the seasonal period of 2001:02-2021:04. The results based on impulse response functions show that the shocks real exchange rate, real interest rate and consumer price index have negative effect on output and lead to recession cycle in the economy. Also, the shocks of non-oil export, oil export, import and net capital account will be caused to boom cycle in the economy. Meanwhile, the exchange rate shock has had the most effect on output. Finally, the real exchange rate, oil export and real interest rate variables have had the most share in explanation of output variance, while the effect of import has been raised in the next.

کلیدواژه‌ها English

Balance of Payments
Business Cycles
Structural Vector Auto-regressive Method
Iranian Economy
- اصغرپور، حسین و جامه شورانی، زینب (1394)، تحلیل اثر رهیافت پولی بر تراز پرداخت‌ها در ایران، دوفصلنامه علمی-تخصصی اقتصاد توسعه و برنامه‌ریزی، (1)4، 81-67.
- اکبری، محمد، شریف‌زاده، محمدجواد و رنجبرکی، علی (1396)، ارجحیت مصرف کالاهای داخلی و نوسنات نرخ ارز( با رویکرد تعادل عمومی پویای تصادفی)، فصلنامه مدسازی مقداری، 38، 83-57.
- تقوی، مهدی، خلیلی عراقی، مریم و مهربان‌فر، زهرا (1392). تأثیر واردات کالاهای سرمایه‌ای، واسطه‌ای و مصرفی بر رشد اقتصادی منطقه منا، مجله اقتصادی، 3و 4، 76-65.
- دمیری، فاطمه، اسلاملوییان، کریم، هادیان، ابراهیم و اکبریان، رضا (1396)، تأثیر تکانه نفتی بر تراز تجاری و متغیرهای کلان اقتصاد ایران با استفاده از یک مدل تعادل عمومی پویای تصادفی، فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، (33)6، 60-35.
- شاکری، عباس (1387)، نظریه‌ها و سیاست‌های اقتصاد کلان، تهران، انتشارات پارس نویسا
- طهماسبی، بهمن، جعفری‌صمیمی، احمد و فرجادی، غلامعلی (1393)، بررسی اثر صادرات غیرنفتی بر نرخ ارز حقیق در ایران، فصلنامه علوم مقداری، 26، 75-53.
- فخرایی، عنایت‌الله و احمدی، حمیده (1390)، بررسی عوامل مؤثر بر نوسانات درآمدهای ارزی صادرات غیرنفتی ایران، فصلنامه اقتصاد مقداری، (2)8، 81-67.
- قنبری، علی، نیک‌روان، انسیه و عاقلی، لطفعلی (1389)، بررسی عوامل تأثیرگذار بر تقاضای کل واردات ایران تحت شرایط محدودیت ارزی، پژوهشنامه اقتصادی، (4)10، 82-59.
- کازرونی، علیرضا، برقی اسکویی، محمدمهدی، اصغرپور، حسین و ابوالحسن بیگی، هانا (1398)، ارزیابی اثر بی ثباتی درآمدهای نفتی بر رابطه نرخ ارز با تراز اجاری ایران: رویکرد غیرخطی، تحقیقات اقتصادی، (1)54، 145-125.
- محسنی، رضا (1400)، عوامل مؤثر بر تراز حساب جاری ایران: یک تجزیه و تحلیل مقایسه‌ای، نشریه علمی سیاست‌گذاری، 25، 60-29.
- یاوری، کاظم، ولی‌بیگی، حسن، ابراهمی، ایلناز و سحابی، بهرام (1397)، تحلیل اثر سیاست‌های تجاری و ارزی در ایران در چارچوب مدل تعادل عمومی پویای تصادفی، نشریه سیاست‌گذاری اقتصادی، 18، 88-53.
- یزدانی، مهدی و پیرپور، حامد (1394). تعیین کننده‌های صادرات خدمات فنی و مهندسی در اقتصاد ایران: رویکرد هم‌انباشتگی فصلی. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد مقداری، (4)12، 118-91.
- Branson, W. H. (2013). Macroeconomic theory and policy. (Shakeri, A., Trans). Tehran: Ney. (Original work published 1979).
- Das, D.K. (2016). Determinants of Current Account Balance in the Global Economy: A Dynamic Panel Analysis. Journal of Economic Structures, 5(8), pp. 2-24.
- Eita, J. H., Manuel, V. and Naimhwaka, E. (2018). Macroeconomic Variables and Current Account Balance in Namibia. MPRA Paper No. 88818.
- Rapetti, M., Skott, P., and Arslan, R. (2011). The real exchange rate and economic growth: are developing countries different? Working Paper.
- Shehu, A. A. and Youtang, Zh. (2012). Exchange Rate Volatility, Trade flows and Economic Growth in a Small Open Economy, International Review of Business Research Papers, 8: 118 – 131.
- Shuetrim, G.C. and Thompson, C.J. (1999). The Implications of Uncertainty for Monetary Policy. Reserve Bank of Australia Research Discussion Paper No 1999–10.