اثر غیرخطی انتظارات تورمی و کسری بودجه بر تورم در ایران

نویسندگان
سمانه امیدپور 1، 2
نادر مهرگان 3
علی سوری 4
1 دانشگاه
2 آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
3 دانشگاه بوعلی سینا همدان
4 دانشگاه تهران
چکیده
مقدمه:

تورم به‌عنوان یکی از معضلات ساختاری و مزمن اقتصاد ایران، همواره در سطوح بالایی قرار داشته و تأثیرات گسترده‌ای بر متغیرهای کلان اقتصادی و رفاه اجتماعی بر جای گذاشته است. تداوم تورم بالا منجر به بی‌ثباتی در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی شود؛ به‌گونه‌ای که در برخی موارد، ناپایداری‌های تورمی حتی می‌تواند به سقوط دولت‌ها بینجامد. بنابراین شناخت ریشه‌های تورم می‌تواند به مسئولان در طراحی سیاست‌های مناسب در جهت کنترل و مهار آن کمک کند.

پیشینه و نوآوری:

مطالعات متعددی به بررسی عوامل مؤثر بر تورم و نقش انتظارات تورمی پرداخته‌اند. چن و والکارسل (2025) در آمریکا با استفاده از مدل SVAR نشان دادند که واکنش‌های غیرمنتظره‌ای به تغییرات نرخ وجوه فدرال وجود دارد و شاخص Divisia M4 واکنش‌های معقول‌تری ارائه می‌دهد. کیریازیس (2024) با مدل Quantile-VAR در آمریکا دریافت که تورم در سطوح مختلف قیمت ارتباط متفاوتی با عرضه پول و قیمت طلا دارد و در دوره‌های بحران مالی و همه‌گیری COVID-19 این اثرات شدیدتر بوده است. نسیر و هیوین (2024) در کانادا با مدل NARDL نشان دادند که رابطه بین تورم و انتظارات تورمی نامتقارن است و متغیرهایی مانند شکاف تولید، نرخ ارز، وضعیت مالی و شوک‌های هزینه تأثیر قابل‌توجهی بر آن دارند. در ایران نیز، دژپسند و سالاری شهری (1403) با استفاده از سیستم معادلات همزمان دریافتند که نقدینگی، سهم منابع نفتی از تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز و تحریم‌ها از عوامل افزایش تورم هستند. خضرزادگان و حیدری (1402) با مدل NARDL نشان دادند که کاهش نرخ ارز باعث افزایش سطح قیمت‌های انتظاری شده و کسری بودجه و عرضه پول از عوامل مهم شکل‌گیری انتظارات تورمی هستند. همچنین، کاظم‌زاده و همکاران (1399) با استفاده از رویکرد موجک و خودرگرسیون برداری آستانه‌ای دریافتند که رابطه علّی بین کسری بودجه و تورم در بلندمدت دوطرفه است و در تورم‌های فصلی پایین، واکنش کسری بودجه به تکانه‌های تورمی شدیدتر می‌شود.

مرور ادبیات تحقیق نشان داد که تا کنون تحقیق جامعی پیرامون عوامل مؤثر بر تورم با تاکید بر رابطه غیرخطی انتظارات تورمی و کسری بودجه بر تورم در قالب رویکرد کینزین‌های جدید در ایران انجام نشده است. همچنین، برای سنجش انتظارات تورمی از فیلتر هودریک-پرسکات و فیلتر کالمن استفاده شده است که رویکردی نوآورانه محسوب می‌شود. علاوه بر این، با تکیه بر رویکرد کینزین‌های جدید، این مطالعه نقش شکاف تولید، کسری بودجه، نرخ ارز و انتظارات تورمی در شکل‌گیری تورم را بررسی کرده و به‌ویژه تأثیر نامتقارن انتظارات تورمی را شناسایی کرده است.

هدف و روش:

هدف این مطالعه بررسی اثرات غیرخطی انتظارات تورمی و کسری بودجه بر تورم در ایران است. بدین منظور از رویکرد کینزین‌های جدید و روش خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی غیرخطی (NARDL)برای برآورد مدل در بازه زمانی 1368 تا 1401 استفاده شده است. انتظارات تورمی از دو روش فیلتر هودریک پروسکات و فیلتر کالمن محاسبه شده است.

نتایج تحقیق:

نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مدل‌های برآورد شده بر اساس هر دو فیلتر نتایج بسیار نزدیکی داشتند که این موضوع حاکی از پایداری نتایج تحقیق است. همچنین نتایج تحقیق حاکی از آن است که متغیرهایی نظیر شکاف تولید، انتظارات تورمی، کسری بودجه و نرخ ارز بر نرخ تورم اثرگذار هستند. علاوه بر این، انتظارات تورمی تأثیری نامتقارن بر نرخ تورم داشته و افزایش آن موجب تداوم و پایداری بیشتر تورم می‌شود. همچنین، سیاست‌های مالی نامناسب از طریق تشدید کسری بودجه، فشارهای تورمی را افزایش می‌دهند.

واژه‌های کلیدی: انتظارات تورمی، کسری بودجه، تورم، ایران، NARDL.

طبقه‌بندی JEL: E62, E31,H62


کلیدواژه‌ها
انتظارات تورمی
کسری بودجه
تورم
ایران
NARDL

عنوان مقاله English

The Nonlinear Effect of Inflationary Expectations and Budget Deficit on Inflation in Iran

نویسندگان English

Samaneh Omidpour 1 2
Nader Mehregan 3
Ali Souri 4
چکیده English


Introduction

Inflation, as one of the structural and chronic issues of Iran's economy, has always remained at high levels and has had widespread effects on macroeconomic variables and social welfare. The persistence of high inflation leads to instability in economic, social, and political spheres, to the extent that in some cases, inflationary instability can even result in the downfall of governments. Therefore, understanding the roots of inflation can help policymakers in designing appropriate policies to control and curb it.

Numerous studies have examined the factors influencing inflation and the role of inflation expectations.The literature review revealed that, so far, no comprehensive research has been conducted on the factors affecting inflation, with an emphasis on the nonlinear relationship between inflation expectations and budget deficits within the framework of the New Keynesian approach in Iran. Additionally, the study employs the Hodrick-Prescott filter and the Kalman filter to measure inflation expectations, which is considered an innovative approach. Furthermore, relying on the New Keynesian framework, this study examines the role of the output gap, budget deficit, exchange rate, and inflation expectations in the formation of inflation, specifically identifying the asymmetric impact of inflation expectations.

Method

The aim of this study is to examine the nonlinear effects of inflation expectations and budget deficits on inflation in Iran. For this purpose, the New Keynesian approach and the Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) method have been used to estimate the model over the period 1988 to 2022. Inflation expectations have been calculated using two methods: the Hodrick-Prescott filter and the Kalman filter.

Results and Discussion

The research findings indicate that the estimated models based on both filters yielded very similar results, demonstrating the robustness of the study's outcomes. Additionally, the results show that variables such as the output gap, inflation expectations, budget deficit, and exchange rate influence the inflation rate. Furthermore, inflation expectations have an asymmetric effect on inflation, where their increase leads to greater persistence and stability of inflation. Moreover, inappropriate fiscal policies exacerbate inflationary pressures by intensifying the budget deficit.

Keywords: Inflationary expectations, budget deficit, inflation, Iran, NARDL.

JEL: E62, E31,H62

کلیدواژه‌ها English

Inflationary expectations
Budget deficit
Inflation
Iran
NARDL
Abdi Seyyedkolaee, M; Taheri Bazkhaneh, S. and Pahlavan Yali, N. (2020). Investigating the Phillips Curve's Instability in Iran's Economy Using the State-Space Approach. Journal of Economics and Modelling, 10(4), 57-81. (In Persian)
Akobi, K. C., Umeora, C. E., & Atueyi, C. L. (2021). Government Expenditure and Inflation Rate in Nigeria. International Journal of Business Systems and Economics, 13(4), 276-293.
Anyanwu, J. (2016). Government Expenditure and Economic Growth Nexus – Quest Journals.
Asafo-Adjei, E., Qabhobho, T., & Adam, A. M. (2023). Conditional effects of local and global risk factors on the co-movements between economic growth and inflation: Insights into G8 economies. Heliyon, 9(9).
Azizi, F. (2006). Budget deficit and inflation in Iran (1975–2004). Journal of Economic Literature, 3(6), 189–214. (In Persian)
Bastanifar, I. and Samadi, S. (2018). Analysis of the Factors Affecting the Formation of Inflation Expectations due to Political Developments and Changes in Liquidity. The Journal of Economic Policy, 10(20), 135-161. (In Persian)
Duğru, M. (2023). The Relationship of Health Expenditures per Capita and Inflation in Turkey: The VAR Model. In Handbook of Research on Quality and Competitiveness in the Healthcare Services Sector (pp. 188-207). IGI Global.
Ezzati Shourgoli, Ahmad; Sahraei, Parisa; and Mahdi Alinajad (2016). Extraction of the Seasonal Inflationary Regimes in Iranian Economy and the Effect of Government Expenditures on Inflation over the Inflationary Regimes. Economic Strategy, 4(15), 37-69. (In Persian)
Feldkircher, M., & Siklos, P. L. (2019). Global inflation dynamics and inflation expectations. International Review of Economics & Finance, 64, 217-241.
Fotros, M. H; Fatemi Zardan, Y. and Mohtashami, S. (2021). Comparative Comparison of Factors Affecting Inflation in OPEC and G7 Countries: a hybrid New Keynesian Phillips Curve Approach. Stable Economy Journal, 2(1), 30-65. (In Persian)
Friedman, M. (1995). The role of monetary policy (pp. 215-231). Macmillan Education UK.
Galı, J., & Gertler, M. (1999). Inflation dynamics: A structural econometric analysis. Journal of monetary Economics, 44(2), 195-222.
Hosseini Nasab E, Rezagholizadeh M. (2010). Analysis of the Fiscal Sources of Inflation in Iran Giving Special Emphasis to Budget Deficits, 10 (1), 43-70. (In Persian)
Hosseinipour, S. M. R. (2018). Causality Assessment among Budget Deficit, Money Supply and Inflation Rate in Iran. Quarterly Journal of The Macro and Strategic Policies, 6(21), 80-100. (In Persian)
Ibrahim, M. H. (2015). Oil and food prices in Malaysia: a nonlinear ARDL analysis. Agricultural and Food Economics, 3, 1-14.
Kazemzade, A; Karimi Potanlar, S. and Jafari Samimi, A. (2020). An Analysis of the Terence Effect and the Anti-Tensile Effect in Iran's Economy: Discrete Wavelet Transform Method and a Threshold Vector Autoregressive Model. Macroeconomics Research Letter, 15(29), 13-37. (In Persian)
Kazerooni, A; Asgharpuor, H. and nafisi moghadam, M. (2017). Investigating the Main Determinants of Inflation in Iran: Application of Hybrid New Keynsian Philips Curve Using Quantile Regression. Monetary & Financial Economics, 24(13), 115-134. (In Persian)
Kazerroni, A. R. , Asgharpour, H. and nafisi, M. (2019). An Investigation of the Effects of Political Stability on Economic Growth in Iran: A Quantile Resression Approach. Strategic Studies of public policy, 9(31), 39-58. (In Persian)
Kydland, F. E., & Prescott, E. C. (1977). Rules rather than discretion: The inconsistency of optimal plans. Journal of political economy, 85(3), 473-491.
Moessner, R. (2021). Effects of inflation expectations on inflation.
Motameni, M; zaroki, S. and Mohammadian, D. (2023). An Asymmetric Analysis of Income Inequality and Inflation on Economic Wellbeing in Iran. Journal of Economic Research (Tahghighat- E- Eghtesadi), 58(2), 281-313. (In Persian)
Nasir, M. A., & Huynh, T. L. D. (2024). Nexus between inflation and inflation expectations at the zero lower bound: A tiger by the tail. Economic Modelling, 131, 106601.
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of applied econometrics, 16(3), 289-326.
Phelps, E. S. (1967). Phillips curves, expectations of inflation and optimal unemployment over time. Economica, 254-281.
Raifu, I. A., & Afolabi, J. A. (2023). Investigating Time-Varying Causality Between Military Spending and Macroeconomic Indicators in the United States. Peace Economics, Peace Science and Public Policy, (0).
Sargent, T. J. (2013). NO CHAPTER AVAILABLE YET Book Title: Rational Expectations and Inflation. Introductory Chapters
Shin, Y., Yu, B., & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. Festschrift in honor of Peter Schmidt: Econometric methods and applications, 281-314.
WAHAB, A. A., & TASHIE, G. A. (2024). IMPACT OF GOVERNMENT EXPENDITURE AND INFLATION ON ECONOMIC GROWTH IN NIGERIA. International Journal of Financial Research and Business Development.
Zaroki, S; Yousefi Barfurushi, A. and Moghadasi Sedehi, A. (2020). Testing the Effect of Tanzi and Patinkin in Iran’s Economy. Journal of Economic Research (Tahghighat- E- Eghtesadi), 55(2), 347-372. (In Persian)
Zhang, C., & Dang, C. (2018). Is monetary policy forward-looking in China?. International Review of Economics & Finance, 57, 4-14.